عواقب کیفری اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا

عواقب کیفری اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا

دارنده چکی که در زمان اضافه کردن مبلغ به چک سفید امضا ، برخلاف توافقات طرفین رفتار می­کند، باید نگران عواقب کیفری این اقدام باشد.
زیرا ممکن است با سه عنوان مجرمانه مختلف تحت تعقیب کیفری قرار گیرد.

اتهام جعل به دلیل اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا

مطابق ماده 523 قانون مجازات اسلامی هرگونه نوشتن یا الحاق کردن یا اضافه کردن کلمه یا نوشته ای به سند یا نوشته دیگر می تواند از مصادیق جعل باشد.
بنابراین در بحث ما هم اگر اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا بر خلاف توافقات طرفین باشد، جرم جعل قابل تحقق است. بر عکس اگر این عمل مطابق توافق انجام شود، جرمی واقع نشده است. زیرا در این صورت فرض بر این است که دارنده چک برای اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا نمایندگی و وکالت داشته است.

استفاده از سند مجعول ( چک سفید امضا )

با فرض این که دارنده مبلغی برخلاف توافق طرفین در چک بنویسد و  عمل وی مصداق جرم جعل باشد، هرگونه استفاده ای که دارنده چک جعلی  بر ضرر صادر کننده چک بنماید، استفاده از سند مجعول محسوب می شود. مثل اینکه چک را خرج کند یا برای وصول به بانک ارائه نماید. مطابق قانون مجازات اسلامی و رویه عملی دادگاهها، «جعل» و «استفاده از سند مجعول» دو جرم مستقل از یکدیگرند. فرقی نمی کند که جعل کننده و استفاده کننده یک نفر باشد یا یکی جعل کند و دیگری سند جعلی را استفاده کند.

خیانت در امانت چک سفید امضا

مطابق ماده 674 قانون مجازات اسلامی سوء استفاده از سفید امضایی که به شخصی سپرده شده است، جرم محسوب می شود.
بنابراین حتی اگر متن چک توسط صادر کننده تکمیل شده باشد و مطابق توافق طرفین بنا بوده که چک در شرایط معینی به صادرکننده برگردانده شود. مثل این که صادر کننده تعهدش را مطابق توافق انجام داده باشد و طبق توافق، قرار باشد که دارنده چک را به صادرکننده برگرداند. حال چنانچه دارنده چک، برخلاف توافق اقدام به وصول چک نماید، یا چک را خرج کند، مطابق ماده 674 قانون مجازات اسلامی مرتکب جرم خیانت در امانت شده است.

جمع بندی بحث عواقب کیفری اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا

نتیجه نهایی گفتار فوق و بخش اول مقاله، این که اصولاً اضافه کردن مبلغ در چک سفید امضا مجاز است و هیچ عواقب کیفری ندارد. این در صوتی است که این عمل مطابق توافق طرفین باشد. اما چنانچه افزودن مبلغ در چک سفید امضا یا بطور کلی تکمیل مندرجات چک برخلاف توافق طرفین باشد، می تواند عواقب کیفری خطرناکی به دنبال داشته باشد.

نکته پایانی

تشخیص این که، کدام یک از عواقب کیفری مورد اشاره (مجازات جرم جعل یا استفاده از سند مجعول یا خیانت در امانت) گریبان دارنده متخلف چک را خواهد گرفت، با دادگاه است. دادگاه با توجه به رفتار متهم، او را به مجازات قانونی هر یک از سه عنوان مجرمانه فوق محکوم می نماید.

بهتر است درصورت وجود هرگونه ابهام در این خصوص، قبل از هر اقدامی با وکیل دادگستری مورد اعتماد خود مشاوره نمایید. سپس با اطمینان خاطر در جهت احقاق حق خود گام بردارید.

اسامی همکاران وکیل پایه یک دادگستری تهران در سایت کانون وکلای دادگستر مرکز قابل مشاهده است.
همچنین اسامی همکاران وکیل پایه یک دادگستری ایران در سایت صندوق حمایت وکلای دادگستری قابل مشاهده است.

درباره نویسنده

دکتر حسین علمی

دکتر حسین علمی

وکیل پایه یک دادگستری - دکتری حقوق خصوصی (دانشگاه تربیت مدرس)

دیدگاه‌تان را با ما در میان بگذارید